ஸ்ரீமத் பகவத் கீதை அத்தியாயம் 18
மோக்ஷஸம்ந்யாஸயோக³ஃ
அர்ஜுந உவாச
ஸம்ந்யாஸஸ்ய மஹாபா³ஹோ தத்த்வமிச்சா²மி வேதி³தும் ।
த்யாக³ஸ்ய ச ஹ்ருஷீகேஶ ப்ருத²க்கேஶிநிஷூத³ந ॥ 1 ॥
ஶ்ரீப⁴க³வாநுவாச
காம்யாநாம் கர்மணாம் ந்யாஸம் ஸம்ந்யாஸம் கவயோ விது³ஃ ।
ஸர்வகர்மப²லத்யாக³ம் ப்ராஹுஸ்த்யாக³ம் விசக்ஷணாஃ ॥ 2 ॥
த்யாஜ்யம் தோ³ஷவதி³த்யேகே கர்ம ப்ராஹுர்மநீஷிணஃ ।
யஜ்ஞதா³நதபஃகர்ம ந த்யாஜ்யமிதி சாபரே ॥ 3 ॥
நிஶ்சயம் ஶ்ருணு மே தத்ர த்யாகே³ ப⁴ரதஸத்தம ।
த்யாகோ³ ஹி புருஷவ்யாக்⁴ர த்ரிவித⁴ஃ ஸம்ப்ரகீர்திதஃ ॥ 4 ॥
யஜ்ஞதா³நதபஃகர்ம ந த்யாஜ்யம் கார்யமேவ தத் ।
யஜ்ஞோ தா³நம் தபஶ்சைவ பாவநாநி மநீஷிணாம் ॥ 5 ॥
ஏதாந்யபி து கர்மாணி ஸங்க³ம் த்யக்த்வா ப²லாநி ச ।
கர்தவ்யாநீதி மே பார்த² நிஶ்சிதம் மதமுத்தமம் ॥ 6 ॥
நியதஸ்ய து ஸம்ந்யாஸஃ கர்மணோ நோபபத்³யதே ।
மோஹாத்தஸ்ய பரித்யாக³ஸ்தாமஸஃ பரிகீர்திதஃ ॥ 7 ॥
து³ஃக²மித்யேவ யத்கர்ம காயக்லேஶப⁴யாத்த்யஜேத் ।
ஸ க்ருத்வா ராஜஸம் த்யாக³ம் நைவ த்யாக³ப²லம் லபே⁴த் ॥ 8 ॥
கார்யமித்யேவ யத்கர்ம நியதம் க்ரியதே’ர்ஜுந ।
ஸங்க³ம் த்யக்த்வா ப²லம் சைவ ஸ த்யாக³ஃ ஸாத்த்விகோ மதஃ ॥ 9 ॥
ந த்³வேஷ்ட்யகுஶலம் கர்ம குஶலே நாநுஷஜ்ஜதே ।
த்யாகீ³ ஸத்த்வஸமாவிஷ்டோ மேதா⁴வீ சி²ந்நஸம்ஶயஃ ॥ 10 ॥
ந ஹி தே³ஹப்⁴ருதா ஶக்யம் த்யக்தும் கர்மாண்யஶேஷதஃ ।
யஸ்து கர்மப²லத்யாகீ³ ஸ த்யாகீ³த்யபி⁴தீ⁴யதே ॥ 11 ॥
அநிஷ்டமிஷ்டம் மிஶ்ரம் ச த்ரிவித⁴ம் கர்மணஃ ப²லம் ।
ப⁴வத்யத்யாகி³நாம் ப்ரேத்ய ந து ஸம்ந்யாஸிநாம் க்வசித் ॥ 12 ॥
பஞ்சைதாநி மஹாபா³ஹோ காரணாநி நிபோ³த⁴ மே ।
ஸாங்க்²யே க்ருதாந்தே ப்ரோக்தாநி ஸித்³த⁴யே ஸர்வகர்மணாம் ॥ 13 ॥
அதி⁴ஷ்டா²நம் ததா² கர்தா கரணம் ச ப்ருத²க்³வித⁴ம் ।
விவிதா⁴ஶ்ச ப்ருத²க்சேஷ்டா தை³வம் சைவாத்ர பஞ்சமம் ॥ 14 ॥
ஶரீரவாங்மநோபி⁴ர்யத்கர்ம ப்ராரப⁴தே நரஃ ।
ந்யாய்யம் வா விபரீதம் வா பஞ்சைதே தஸ்ய ஹேதவஃ ॥ 15 ॥
தத்ரைவம் ஸதி கர்தாரமாத்மாநம் கேவலம் து யஃ ।
பஶ்யத்யக்ருதபு³த்³தி⁴த்வாந்ந ஸ பஶ்யதி து³ர்மதிஃ ॥ 16 ॥
யஸ்ய நாஹங்க்ருதோ பா⁴வோ பு³த்³தி⁴ர்யஸ்ய ந லிப்யதே ।
ஹத்வா’பி ஸ இமாம்ல்லோகாந்ந ஹந்தி ந நிப³த்⁴யதே ॥ 17 ॥
ஜ்ஞாநம் ஜ்ஞேயம் பரிஜ்ஞாதா த்ரிவிதா⁴ கர்மசோத³நா ।
கரணம் கர்ம கர்தேதி த்ரிவித⁴ஃ கர்மஸங்க்³ரஹஃ ॥ 18 ॥
ஜ்ஞாநம் கர்ம ச கர்தா ச த்ரிதை⁴வ கு³ணபே⁴த³தஃ ।
ப்ரோச்யதே கு³ணஸங்க்²யாநே யதா²வச்ச்²ருணு தாந்யபி ॥ 19 ॥
ஸர்வபூ⁴தேஷு யேநைகம் பா⁴வமவ்யயமீக்ஷதே ।
அவிப⁴க்தம் விப⁴க்தேஷு தஜ்ஜ்ஞாநம் வித்³தி⁴ ஸாத்த்விகம் ॥ 20 ॥
ப்ருத²க்த்வேந து யஜ்ஜ்ஞாநம் நாநாபா⁴வாந்ப்ருத²க்³விதா⁴ந் ।
வேத்தி ஸர்வேஷு பூ⁴தேஷு தஜ்ஜ்ஞாநம் வித்³தி⁴ ராஜஸம் ॥ 21 ॥
யத்து க்ருத்ஸ்நவதே³கஸ்மிந்கார்யே ஸக்தமஹைதுகம் ।
அதத்த்வார்த²வத³ல்பம் ச தத்தாமஸமுதா³ஹ்ருதம் ॥ 22 ॥
நியதம் ஸங்க³ரஹிதமராக³த்³வேஷதஃ க்ருதம் ।
அப²லப்ரேப்ஸுநா கர்ம யத்தத்ஸாத்த்விகமுச்யதே ॥ 23 ॥
யத்து காமேப்ஸுநா கர்ம ஸாஹங்காரேண வா புநஃ ।
க்ரியதே ப³ஹுலாயாஸம் தத்³ராஜஸமுதா³ஹ்ருதம் ॥ 24 ॥
அநுப³ந்த⁴ம் க்ஷயம் ஹிம்ஸாமநபேக்ஷ்ய ச பௌருஷம் ।
மோஹாதா³ரப்⁴யதே கர்ம யத்தத்தாமஸமுச்யதே ॥ 25 ॥
முக்தஸங்கோ³’நஹம்வாதீ³ த்⁴ருத்யுத்ஸாஹஸமந்விதஃ ।
ஸித்³த்⁴யஸித்³த்⁴யோர்நிர்விகாரஃ கர்தா ஸாத்த்விக உச்யதே ॥ 26 ॥
ராகீ³ கர்மப²லப்ரேப்ஸுர்லுப்³தோ⁴ ஹிம்ஸாத்மகோ’ஶுசிஃ ।
ஹர்ஷஶோகாந்விதஃ கர்தா ராஜஸஃ பரிகீர்திதஃ ॥ 27 ॥
அயுக்தஃ ப்ராக்ருதஃ ஸ்தப்³த⁴ஃ ஶடோ² நைஷ்க்ருதிகோ’லஸஃ ।
விஷாதீ³ தீ³ர்க⁴ஸூத்ரீ ச கர்தா தாமஸ உச்யதே ॥ 28 ॥
பு³த்³தே⁴ர்பே⁴த³ம் த்⁴ருதேஶ்சைவ கு³ணதஸ்த்ரிவித⁴ம் ஶ்ருணு ।
ப்ரோச்யமாநமஶேஷேண ப்ருத²க்த்வேந த⁴நஞ்ஜய ॥ 29 ॥
ப்ரவ்ருத்திம் ச நிவ்ருத்திம் ச கார்யாகார்யே ப⁴யாப⁴யே ।
ப³ந்த⁴ம் மோக்ஷம் ச யா வேத்தி பு³த்³தி⁴ஃ ஸா பார்த² ஸாத்த்விகீ ॥ 30 ॥
யயா த⁴ர்மமத⁴ர்மம் ச கார்யம் சாகார்யமேவ ச ।
அயதா²வத்ப்ரஜாநாதி பு³த்³தி⁴ஃ ஸா பார்த² ராஜஸீ ॥ 31 ॥
அத⁴ர்மம் த⁴ர்மமிதி யா மந்யதே தமஸாவ்ருதா ।
ஸர்வார்தா²ந்விபரீதாம்ஶ்ச பு³த்³தி⁴ஃ ஸா பார்த² தாமஸீ ॥ 32 ॥
த்⁴ருத்யா யயா தா⁴ரயதே மநஃப்ராணேந்த்³ரியக்ரியாஃ ।
யோகே³நாவ்யபி⁴சாரிண்யா த்⁴ருதிஃ ஸா பார்த² ஸாத்த்விகீ ॥ 33 ॥
யயா து த⁴ர்மகாமார்தா²ந்த்⁴ருத்யா தா⁴ரயதே’ர்ஜுந ।
ப்ரஸங்கே³ந ப²லாகாங்க்ஷீ த்⁴ருதிஃ ஸா பார்த² ராஜஸீ ॥ 34 ॥
யயா ஸ்வப்நம் ப⁴யம் ஶோகம் விஷாத³ம் மத³மேவ ச ।
ந விமுஞ்சதி து³ர்மேதா⁴ த்⁴ருதிஃ ஸா பார்த² தாமஸீ ॥ 35 ॥
ஸுக²ம் த்விதா³நீம் த்ரிவித⁴ம் ஶ்ருணு மே ப⁴ரதர்ஷப⁴ ।
அப்⁴யாஸாத்³ரமதே யத்ர து³ஃகா²ந்தம் ச நிக³ச்ச²தி ॥ 36 ॥
யத்தத³க்³ரே விஷமிவ பரிணாமே’ம்ருதோபமம் ।
தத்ஸுக²ம் ஸாத்த்விகம் ப்ரோக்தமாத்மபு³த்³தி⁴ப்ரஸாத³ஜம் ॥ 37 ॥
விஷயேந்த்³ரியஸம்யோகா³த்³யத்தத³க்³ரே’ம்ருதோபமம் ।
பரிணாமே விஷமிவ தத்ஸுக²ம் ராஜஸம் ஸ்ம்ருதம் ॥ 38 ॥
யத³க்³ரே சாநுப³ந்தே⁴ ச ஸுக²ம் மோஹநமாத்மநஃ ।
நித்³ராலஸ்யப்ரமாதோ³த்த²ம் தத்தாமஸமுதா³ஹ்ருதம் ॥ 39 ॥
ந தத³ஸ்தி ப்ருதி²வ்யாம் வா தி³வி தே³வேஷு வா புநஃ ।
ஸத்த்வம் ப்ரக்ருதிஜைர்முக்தம் யதே³பி⁴ஃ ஸ்யாத்த்ரிபி⁴ர்கு³ணைஃ ॥ 40 ॥
ப்³ராஹ்மணக்ஷத்ரியவிஶாம் ஶூத்³ராணாம் ச பரந்தப ।
கர்மாணி ப்ரவிப⁴க்தாநி ஸ்வபா⁴வப்ரப⁴வைர்கு³ணைஃ ॥ 41 ॥
ஶமோ த³மஸ்தபஃ ஶௌசம் க்ஷாந்திரார்ஜவமேவ ச ।
ஜ்ஞாநம் விஜ்ஞாநமாஸ்திக்யம் ப்³ரஹ்மகர்ம ஸ்வபா⁴வஜம் ॥ 42 ॥
ஶௌர்யம் தேஜோ த்⁴ருதிர்தா³க்ஷ்யம் யுத்³தே⁴ சாப்யபலாயநம் ।
தா³நமீஶ்வரபா⁴வஶ்ச க்ஷாத்ரம் கர்ம ஸ்வபா⁴வஜம் ॥ 43 ॥
க்ருஷிகௌ³ரக்ஷ்யவாணிஜ்யம் வைஶ்யகர்ம ஸ்வபா⁴வஜம் ।
பரிசர்யாத்மகம் கர்ம ஶூத்³ரஸ்யாபி ஸ்வபா⁴வஜம் ॥ 44 ॥
ஸ்வே ஸ்வே கர்மண்யபி⁴ரதஃ ஸம்ஸித்³தி⁴ம் லப⁴தே நரஃ ।
ஸ்வகர்மநிரதஃ ஸித்³தி⁴ம் யதா² விந்த³தி தச்ச்²ருணு ॥ 45 ॥
யதஃ ப்ரவ்ருத்திர்பூ⁴தாநாம் யேந ஸர்வமித³ம் ததம் ।
ஸ்வகர்மணா தமப்⁴யர்ச்ய ஸித்³தி⁴ம் விந்த³தி மாநவஃ ॥ 46 ॥
ஶ்ரேயாந்ஸ்வத⁴ர்மோ விகு³ணஃ பரத⁴ர்மாத்ஸ்வநுஷ்டி²தாத் ।
ஸ்வபா⁴வநியதம் கர்ம குர்வந்நாப்நோதி கில்பி³ஷம் ॥ 47 ॥
ஸஹஜம் கர்ம கௌந்தேய ஸதோ³ஷமபி ந த்யஜேத் ।
ஸர்வாரம்பா⁴ ஹி தோ³ஷேண தூ⁴மேநாக்³நிரிவாவ்ருதாஃ ॥ 48 ॥
அஸக்தபு³த்³தி⁴ஃ ஸர்வத்ர ஜிதாத்மா விக³தஸ்ப்ருஹஃ ।
நைஷ்கர்ம்யஸித்³தி⁴ம் பரமாம் ஸம்ந்யாஸேநாதி⁴க³ச்ச²தி ॥ 49 ॥
ஸித்³தி⁴ம் ப்ராப்தோ யதா² ப்³ரஹ்ம ததா²ப்நோதி நிபோ³த⁴ மே ।
ஸமாஸேநைவ கௌந்தேய நிஷ்டா² ஜ்ஞாநஸ்ய யா பரா ॥ 50 ॥
பு³த்³த்⁴யா விஶுத்³த⁴யா யுக்தோ த்⁴ருத்யாத்மாநம் நியம்ய ச ।
ஶப்³தா³தீ³ந்விஷயாம்ஸ்த்யக்த்வா ராக³த்³வேஷௌ வ்யுத³ஸ்ய ச ॥ 51 ॥
விவிக்தஸேவீ லக்⁴வாஶீ யதவாக்காயமாநஸஃ ।
த்⁴யாநயோக³பரோ நித்யம் வைராக்³யம் ஸமுபாஶ்ரிதஃ ॥ 52 ॥
அஹங்காரம் ப³லம் த³ர்பம் காமம் க்ரோத⁴ம் பரிக்³ரஹம் ।
விமுச்ய நிர்மமஃ ஶாந்தோ ப்³ரஹ்மபூ⁴யாய கல்பதே ॥ 53 ॥
ப்³ரஹ்மபூ⁴தஃ ப்ரஸந்நாத்மா ந ஶோசதி ந காங்க்ஷதி ।
ஸமஃ ஸர்வேஷு பூ⁴தேஷு மத்³ப⁴க்திம் லப⁴தே பராம் ॥ 54 ॥
ப⁴க்த்யா மாமபி⁴ஜாநாதி யாவாந்யஶ்சாஸ்மி தத்த்வதஃ ।
ததோ மாம் தத்த்வதோ ஜ்ஞாத்வா விஶதே தத³நந்தரம் ॥ 55 ॥
ஸர்வகர்மாண்யபி ஸதா³ குர்வாணோ மத்³வ்யபாஶ்ரயஃ ।
மத்ப்ரஸாதா³த³வாப்நோதி ஶாஶ்வதம் பத³மவ்யயம் ॥ 56 ॥
சேதஸா ஸர்வகர்மாணி மயி ஸம்ந்யஸ்ய மத்பரஃ ।
பு³த்³தி⁴யோக³முபாஶ்ரித்ய மச்சித்தஃ ஸததம் ப⁴வ ॥ 57 ॥
மச்சித்தஃ ஸர்வது³ர்கா³ணி மத்ப்ரஸாதா³த்தரிஷ்யஸி ।
அத² சேத்த்வமஹங்காராந்ந ஶ்ரோஷ்யஸி விநங்க்ஷ்யஸி ॥ 58 ॥
யத³ஹங்காரமாஶ்ரித்ய ந யோத்ஸ்ய இதி மந்யஸே ।
மித்²யைஷ வ்யவஸாயஸ்தே ப்ரக்ருதிஸ்த்வாம் நியோக்ஷ்யதி ॥ 59 ॥
ஸ்வபா⁴வஜேந கௌந்தேய நிப³த்³த⁴ஃ ஸ்வேந கர்மணா ।
கர்தும் நேச்ச²ஸி யந்மோஹாத்கரிஷ்யஸ்யவஶோ’பி தத் ॥ 60 ॥
ஈஶ்வரஃ ஸர்வபூ⁴தாநாம் ஹ்ருத்³தே³ஶே’ர்ஜுந திஷ்ட²தி ।
ப்⁴ராமயந்ஸர்வபூ⁴தாநி யந்த்ராரூடா⁴நி மாயயா ॥ 61 ॥
தமேவ ஶரணம் க³ச்ச² ஸர்வபா⁴வேந பா⁴ரத ।
தத்ப்ரஸாதா³த்பராம் ஶாந்திம் ஸ்தா²நம் ப்ராப்ஸ்யஸி ஶாஶ்வதம் ॥ 62 ॥
இதி தே ஜ்ஞாநமாக்²யாதம் கு³ஹ்யாத்³கு³ஹ்யதரம் மயா ।
விம்ருஶ்யைதத³ஶேஷேண யதே²ச்ச²ஸி ததா² குரு ॥ 63 ॥
ஸர்வகு³ஹ்யதமம் பூ⁴யஃ ஶ்ருணு மே பரமம் வசஃ ।
இஷ்டோ’ஸி மே த்³ருட⁴மிதி ததோ வக்ஷ்யாமி தே ஹிதம் ॥ 64 ॥
மந்மநா ப⁴வ மத்³ப⁴க்தோ மத்³யாஜீ மாம் நமஸ்குரு ।
மாமேவைஷ்யஸி ஸத்யம் தே ப்ரதிஜாநே ப்ரியோ’ஸி மே ॥ 65 ॥
ஸர்வத⁴ர்மாந்பரித்யஜ்ய மாமேகம் ஶரணம் வ்ரஜ ।
அஹம் த்வாம் ஸர்வபாபேப்⁴யோ மோக்ஷயிஷ்யாமி மா ஶுசஃ ॥ 66 ॥
இத³ம் தே நாதபஸ்காய நாப⁴க்தாய கதா³சந ।
ந சாஶுஶ்ரூஷவே வாச்யம் ந ச மாம் யோ’ப்⁴யஸூயதி ॥ 67 ॥
ய இத³ம் பரமம் கு³ஹ்யம் மத்³ப⁴க்தேஷ்வபி⁴தா⁴ஸ்யதி ।
ப⁴க்திம் மயி பராம் க்ருத்வா மாமேவைஷ்யத்யஸம்ஶயஃ ॥ 68 ॥
ந ச தஸ்மாந்மநுஷ்யேஷு கஶ்சிந்மே ப்ரியக்ருத்தமஃ ।
ப⁴விதா ந ச மே தஸ்மாத³ந்யஃ ப்ரியதரோ பு⁴வி ॥ 69 ॥
அத்⁴யேஷ்யதே ச ய இமம் த⁴ர்ம்யம் ஸம்வாத³மாவயோஃ ।
ஜ்ஞாநயஜ்ஞேந தேநாஹமிஷ்டஃ ஸ்யாமிதி மே மதிஃ ॥ 70 ॥
ஶ்ரத்³தா⁴வாநநஸூயஶ்ச ஶ்ருணுயாத³பி யோ நரஃ ।
ஸோ’பி முக்தஃ ஶுபா⁴ம்ல்லோகாந்ப்ராப்நுயாத்புண்யகர்மணாம் ॥ 71 ॥
கச்சிதே³தச்ச்²ருதம் பார்த² த்வயைகாக்³ரேண சேதஸா ।
கச்சித³ஜ்ஞாநஸம்மோஹஃ ப்ரநஷ்டஸ்தே த⁴நஞ்ஜய ॥ 72 ॥
அர்ஜுந உவாச
நஷ்டோ மோஹஃ ஸ்ம்ருதிர்லப்³தா⁴ த்வத்ப்ரஸாதா³ந்மயாச்யுத ।
ஸ்தி²தோ’ஸ்மி க³தஸந்தே³ஹஃ கரிஷ்யே வசநம் தவ ॥ 73 ॥
ஸஞ்ஜய உவாச
இத்யஹம் வாஸுதே³வஸ்ய பார்த²ஸ்ய ச மஹாத்மநஃ ।
ஸம்வாத³மிமமஶ்ரௌஷமத்³பு⁴தம் ரோமஹர்ஷணம் ॥ 74 ॥
வ்யாஸப்ரஸாதா³ச்ச்²ருதவாநேதத்³கு³ஹ்யமஹம் பரம் ।
யோக³ம் யோகே³ஶ்வராத்க்ருஷ்ணாத்ஸாக்ஷாத்கத²யதஃ ஸ்வயம் ॥ 75 ॥
ராஜந்ஸம்ஸ்ம்ருத்ய ஸம்ஸ்ம்ருத்ய ஸம்வாத³மிமமத்³பு⁴தம் ।
கேஶவார்ஜுநயோஃ புண்யம் ஹ்ருஷ்யாமி ச முஹுர்முஹுஃ ॥ 76 ॥
தச்ச ஸம்ஸ்ம்ருத்ய ஸம்ஸ்ம்ருத்ய ரூபமத்யத்³பு⁴தம் ஹரேஃ ।
விஸ்மயோ மே மஹாந் ராஜந்ஹ்ருஷ்யாமி ச புநஃ புநஃ ॥ 77 ॥
யத்ர யோகே³ஶ்வரஃ க்ருஷ்ணோ யத்ர பார்தோ² த⁴நுர்த⁴ரஃ ।
தத்ர ஶ்ரீர்விஜயோ பூ⁴திர்த்⁴ருவா நீதிர்மதிர்மம ॥ 78 ॥