Srimad Bhagawad Gita Chapter 14
guṇatrayavibhāgayogaḥ
śrībhagavānuvāca
paraṃ bhūyaḥ pravakṣyāmi jñānānāṃ jñānamuttamam ।
yajjñātvā munayaḥ sarve parāṃ siddhimito gatāḥ ॥ 1 ॥
idaṃ jñānamupāśritya mama sādharmyamāgatāḥ ।
sarge’pi nopajāyante pralaye na vyathanti ca ॥ 2 ॥
mama yonirmahad brahma tasmingarbhaṃ dadhāmyaham ।
sambhavaḥ sarvabhūtānāṃ tato bhavati bhārata ॥ 3 ॥
sarvayoniṣu kaunteya mūrtayaḥ sambhavanti yāḥ ।
tāsāṃ brahma mahadyonirahaṃ bījapradaḥ pitā ॥ 4 ॥
sattvaṃ rajastama iti guṇāḥ prakṛtisambhavāḥ ।
nibadhnanti mahābāho dehe dehinamavyayam ॥ 5 ॥
tatra sattvaṃ nirmalatvātprakāśakamanāmayam ।
sukhasaṅgena badhnāti jñānasaṅgena cānagha ॥ 6 ॥
rajo rāgātmakaṃ viddhi tṛṣṇāsaṅgasamudbhavam ।
tannibadhnāti kaunteya karmasaṅgena dehinam ॥ 7 ॥
tamastvajñānajaṃ viddhi mohanaṃ sarvadehinām ।
pramādālasyanidrābhistannibadhnāti bhārata ॥ 8 ॥
sattvaṃ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata ।
jñānamāvṛtya tu tamaḥ pramāde sañjayatyuta ॥ 9 ॥
rajastamaścābhibhūya sattvaṃ bhavati bhārata ।
rajaḥ sattvaṃ tamaścaiva tamaḥ sattvaṃ rajastathā ॥ 10 ॥
sarvadvāreṣu dehe’sminprakāśa upajāyate ।
jñānaṃ yadā tadā vidyādvivṛddhaṃ sattvamityuta ॥ 11 ॥
lobhaḥ pravṛttirārambhaḥ karmaṇāmaśamaḥ spṛhā ।
rajasyetāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha ॥ 12 ॥
aprakāśo’pravṛttiśca pramādo moha eva ca ।
tamasyetāni jāyante vivṛddhe kurunandana ॥ 13 ॥
yadā sattve pravṛddhe tu pralayaṃ yāti dehabhṛt ।
tadottamavidāṃ lokānamalānpratipadyate ॥ 14 ॥
rajasi pralayaṃ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate ।
tathā pralīnastamasi mūḍhayoniṣu jāyate ॥ 15 ॥
karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṃ nirmalaṃ phalam ।
rajasastu phalaṃ duḥkhamajñānaṃ tamasaḥ phalam ॥ 16 ॥
sattvātsañjāyate jñānaṃ rajaso lobha eva ca ।
pramādamohau tamaso bhavato’jñānameva ca ॥ 17 ॥
ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ ।
jaghanyaguṇavṛttisthā adho gacchanti tāmasāḥ ॥ 18 ॥
nānyaṃ guṇebhyaḥ kartāraṃ yadā draṣṭānupaśyati ।
guṇebhyaśca paraṃ vetti madbhāvaṃ so’dhigacchati ॥ 19 ॥
guṇānetānatītya trīndehī dehasamudbhavān ।
janmamṛtyujarāduḥkhairvimukto’mṛtamaśnute ॥ 20 ॥
arjuna uvāca
kairliṅgaistrīnguṇānetānatīto bhavati prabho ।
kimācāraḥ kathaṃ caitāṃstrīnguṇānativartate ॥ 21 ॥
śrībhagavānuvāca
prakāśaṃ ca pravṛttiṃ ca mohameva ca pāṇḍava ।
na dveṣṭi sampravṛttāni na nivṛttāni kāṅkṣati ॥ 22 ॥
udāsīnavadāsīno guṇairyo na vicālyate ।
guṇā vartanta ityevaṃ yo’vatiṣṭhati neṅgate ॥ 23 ॥
samaduḥkhasukhaḥ svasthaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ ।
tulyapriyāpriyo dhīrastulyanindātmasaṃstutiḥ ॥ 24 ॥
mānāpamānayostulyastulyo mitrāripakṣayoḥ ।
sarvārambhaparityāgī guṇātītaḥ sa ucyate ॥ 25 ॥
māṃ ca yo’vyabhicāreṇa bhaktiyogena sevate ।
sa guṇānsamatītyaitānbrahmabhūyāya kalpate ॥ 26 ॥
brahmaṇo hi pratiṣṭhāhamamṛtasyāvyayasya ca ।
śāśvatasya ca dharmasya sukhasyaikāntikasya ca ॥ 27 ॥