Srimad Bhagawad Gita Chapter 4
jñānakarmasaṃnyāsayogaḥ
śrībhagavānuvāca
imaṃ vivasvate yogaṃ proktavānahamavyayam ।
vivasvānmanave prāha manurikṣvākave’bravīt ॥ 1 ॥
evaṃ paramparāprāptamimaṃ rājarṣayo viduḥ ।
sa kāleneha mahatā yogo naṣṭaḥ parantapa ॥ 2 ॥
sa evāyaṃ mayā te’dya yogaḥ proktaḥ purātanaḥ ।
bhakto’si me sakhā ceti rahasyaṃ hyetaduttamam ॥ 3 ॥
arjuna uvāca
aparaṃ bhavato janma paraṃ janma vivasvataḥ ।
kathametadvijānīyāṃ tvamādau proktavāniti ॥ 4 ॥
śrībhagavānuvāca
bahūni me vyatītāni janmāni tava cārjuna ।
tānyahaṃ veda sarvāṇi na tvaṃ vettha parantapa ॥ 5 ॥
ajo’pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvaro’pi san ।
prakṛtiṃ svāmadhiṣṭhāya sambhavāmyātmamāyayā ॥ 6 ॥
yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata ।
abhyutthānamadharmasya tadātmānaṃ sṛjāmyaham ॥ 7 ॥
paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām ।
dharmasaṃsthāpanārthāya sambhavāmi yuge yuge ॥ 8 ॥
janma karma ca me divyamevaṃ yo vetti tattvataḥ ।
tyaktvā dehaṃ punarjanma naiti māmeti so’rjuna ॥ 9 ॥
vītarāgabhayakrodhā manmayā māmupāśritāḥ ।
bahavo jñānatapasā pūtā madbhāvamāgatāḥ ॥ 10 ॥
ye yathā māṃ prapadyante tāṃstathaiva bhajāmyaham ।
mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ ॥ 11 ॥
kāṅkṣantaḥ karmaṇāṃ siddhiṃ yajanta iha devatāḥ ।
kṣipraṃ hi mānuṣe loke siddhirbhavati karmajā ॥ 12 ॥
cāturvarṇyaṃ mayā sṛṣṭaṃ guṇakarmavibhāgaśaḥ ।
tasya kartāramapi māṃ viddhyakartāramavyayam ॥ 13 ॥
na māṃ karmāṇi limpanti na me karmaphale spṛhā ।
iti māṃ yo’bhijānāti karmabhirna sa badhyate ॥ 14 ॥
evaṃ jñātvā kṛtaṃ karma pūrvairapi mumukṣubhiḥ ।
kuru karmaiva tasmāttvaṃ pūrvaiḥ pūrvataraṃ kṛtam ॥ 15 ॥
kiṃ karma kimakarmeti kavayo’pyatra mohitāḥ ।
tatte karma pravakṣyāmi yajjñātvā mokṣyase’śubhāt ॥ 16 ॥
karmaṇo hyapi boddhavyaṃ boddhavyaṃ ca vikarmaṇaḥ ।
akarmaṇaśca boddhavyaṃ gahanā karmaṇo gatiḥ ॥ 17 ॥
karmaṇyakarma yaḥ paśyedakarmaṇi ca karma yaḥ ।
sa buddhimānmanuṣyeṣu sa yuktaḥ kṛtsnakarmakṛt ॥ 18 ॥
yasya sarve samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥ ।
jñānāgnidagdhakarmāṇaṃ tamāhuḥ paṇḍitaṃ budhāḥ ॥ 19 ॥
tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ ।
karmaṇyabhipravṛtto’pi naiva kiñcitkaroti saḥ ॥ 20 ॥
nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ ।
śārīraṃ kevalaṃ karma kurvannāpnoti kilbiṣam ॥ 21 ॥
yadṛcchālābhasantuṣṭo dvandvātīto vimatsaraḥ ।
samaḥ siddhāvasiddhau ca kṛtvāpi na nibadhyate ॥ 22 ॥
gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacetasaḥ ।
yajñāyācarataḥ karma samagraṃ pravilīyate ॥ 23 ॥
brahmārpaṇaṃ brahma havirbrahmāgnau brahmaṇā hutam ।
brahmaiva tena gantavyaṃ brahmakarmasamādhinā ॥ 24 ॥
daivamevāpare yajñaṃ yoginaḥ paryupāsate ।
brahmāgnāvapare yajñaṃ yajñenaivopajuhvati ॥ 25 ॥
śrotrādīnīndriyāṇyanye saṃyamāgniṣu juhvati ।
śabdādīnviṣayānanya indriyāgniṣu juhvati ॥ 26 ॥
sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāpare ।
ātmasaṃyamayogāgnau juhvati jñānadīpite ॥ 27 ॥
dravyayajñāstapoyajñā yogayajñāstathāpare ।
svādhyāyajñānayajñāśca yatayaḥ saṃśitavratāḥ ॥ 28 ॥
apāne juhvati prāṇaṃ prāṇe’pānaṃ tathāpare ।
prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ ॥ 29 ॥
apare niyatāhārāḥ prāṇānprāṇeṣu juhvati ।
sarve’pyete yajñavido yajñakṣapitakalmaṣāḥ ॥ 30 ॥
yajñaśiṣṭāmṛtabhujo yānti brahma sanātanam ।
nāyaṃ loko’styayajñasya kuto’nyaḥ kurusattama ॥ 31 ॥
evaṃ bahuvidhā yajñā vitatā brahmaṇo mukhe ।
karmajānviddhi tānsarvānevaṃ jñātvā vimokṣyase ॥ 32 ॥
śreyāndravyamayādyajñājjñānayajñaḥ parantapa ।
sarvaṃ karmākhilaṃ pārtha jñāne parisamāpyate ॥ 33 ॥
tadviddhi praṇipātena paripraśnena sevayā ।
upadekṣyanti te jñānaṃ jñāninastattvadarśinaḥ ॥ 34 ॥
yajjñātvā na punarmohamevaṃ yāsyasi pāṇḍava ।
yena bhūtānyaśeṣeṇa drakṣyasyātmanyatho mayi ॥ 35 ॥
api cedasi pāpebhyaḥ sarvebhyaḥ pāpakṛttamaḥ ।
sarvaṃ jñānaplavenaiva vṛjinaṃ santariṣyasi ॥ 36 ॥
yathaidhāṃsi samiddho’gnirbhasmasātkurute’rjuna ।
jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasātkurute tathā ॥ 37 ॥
na hi jñānena sadṛśaṃ pavitramiha vidyate ।
tatsvayaṃ yogasaṃsiddhaḥ kālenātmani vindati ॥ 38 ॥
śraddhāvām̐llabhate jñānaṃ tatparaḥ saṃyatendriyaḥ ।
jñānaṃ labdhvā parāṃ śāntimacireṇādhigacchati ॥ 39 ॥
ajñaścāśraddadhānaśca saṃśayātmā vinaśyati ।
nāyaṃ loko’sti na paro na sukhaṃ saṃśayātmanaḥ ॥ 40 ॥
yogasaṃnyastakarmāṇaṃ jñānasañchinnasaṃśayam ।
ātmavantaṃ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya ॥ 41 ॥
tasmādajñānasambhūtaṃ hṛtsthaṃ jñānāsinātmanaḥ ।
chittvainaṃ saṃśayaṃ yogamātiṣṭhottiṣṭha bhārata ॥ 42 ॥