Home › Pooja Library › Subrahmanya Nitya Puja Vidhanam — हिंदी

सुब्रह्मण्य नित्य पूजा विधानम्

आवश्यकानि वस्तूनि

  • आसनं
  • दीपः
  • गन्धः
  • कुङ्कुमं
  • अक्षताः
  • पुष्पाणि
  • धूपः
  • नैवेद्यं
  • ताम्बूलं
  • आचमनीयं
  • पूजा पात्रं
  • कलशः
  • शङ्खः (ऐच्छिकः)
  • सुब्रह्मण्य स्वामि प्रतिमा वा चित्रपटः वा

पूर्वाङ्ग पूजा

श्रीमहागणाधिपतये नमः ।

श्री गुरुभ्यो नमः ।
हरिः ओम् ।

शुचिः

अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा ।
यः स्मरेत् पुण्डरीकाक्षं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः ॥
पुण्डरीकाक्ष पुण्डरीकाक्ष पुण्डरीकाक्षाय नमः ॥

प्रार्थना

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् ।
प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये ॥
अगजानन पद्मार्कं गजाननमहर्निशम् ।
अनेकदं तं भक्तानां एकदन्तमुपास्महे ॥
तदेव लग्नं सुदिनं तदेव
ताराबलं चन्द्रबलं तदेव ।
विद्याबलं दैवबलं तदेव
लक्ष्मीपते तेऽङ्घ्रियुगं स्मरामि ॥
गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः गुरुर्देवो महेश्वरः ।
गुरुः साक्षात् परब्रह्म तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥
सर्वमङ्गल माङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके ।
शरण्ये त्र्यम्बके गौरी नारायणि नमोऽस्तु ते ॥
श्रीलक्ष्मीनारायणाभ्यां नमः ।
उमामहेश्वराभ्यां नमः ।
वाणीहिरण्यगर्भाभ्यां नमः ।
शचीपुरन्दराभ्यां नमः ।
अरुन्धतीवसिष्ठाभ्यां नमः ।
श्रीसीतारामाभ्यां नमः ।
मातापितृभ्यो नमः ।
सर्वेभ्यो महाजनेभ्यो नमः ।

आचमनं

ॐ केशवाय स्वाहा ।
ॐ नारायणाय स्वाहा ।
ॐ माधवाय स्वाहा ।
ॐ गोविन्दाय नमः ।
ॐ विष्णवे नमः ।
ॐ मधुसूदनाय नमः ।
ॐ त्रिविक्रमाय नमः ।
ॐ वामनाय नमः ।
ॐ श्रीधराय नमः ।
ॐ हृषीकेशाय नमः ।
ॐ पद्मनाभाय नमः ।
ॐ दामोदराय नमः ।
ॐ सङ्कर्षणाय नमः ।
ॐ वासुदेवाय नमः ।
ॐ प्रद्युम्नाय नमः ।
ॐ अनिरुद्धाय नमः ।
ॐ पुरुषोत्तमाय नमः ।
ॐ अधोक्षजाय नमः ।
ॐ नारसिंहाय नमः ।
ॐ अच्युताय नमः ।
ॐ जनार्दनाय नमः ।
ॐ उपेन्द्राय नमः ।
ॐ हरये नमः ।
ॐ श्रीकृष्णाय नमः ।

दीपाराधनम्

दीपस्त्वं ब्रह्मरूपोऽसि ज्योतिषां प्रभुरव्ययः ।
सौभाग्यं देहि पुत्रांश्च सर्वान्कामांश्च देहि मे ॥
भो दीप देवि रूपस्त्वं कर्मसाक्षी ह्यविघ्नकृत् ।
यावत्पूजां करिष्यामि तावत्त्वं सुस्थिरो भव ॥
दीपाराधन मुहूर्तः सुमुहूर्तोऽस्तु ॥

भूतोच्चाटनम्

उत्तिष्ठन्तु भूतपिशाचाः य एते भूमिभारकाः ।
एतेषामविरोधेन ब्रह्मकर्म समारभे ॥
अपसर्पन्तु ते भूता ये भूता भूमिसंस्थिताः ।
ये भूता विघ्नकर्तारस्ते गच्छन्तु शिवाऽज्ञया ॥

प्राणायामः

ओ-म्भूः । ओ-म्भुवः । ओग्ं सुवः । ओ-म्महः । ओ-ञ्जनः । ओ-न्तपः । ओग्ं सत्यम् ।
ओ-न्तत्सवितुर्वरेण्य-म्भर्गो देवस्य धीमहि ।
धियो यो नः प्रचोदयात् ॥
ओमापो ज्योती रसो-ऽमृत-म्ब्रह्म भूर्भुवस्सुवरोम् ॥

सङ्कल्पः

मम उपात्त समस्त दुरितक्षय द्वारा श्रीपरमेश्वर प्रीत्यर्थं, मम/अस्माकं सहकुटुम्बस्य क्षेम-स्थैर्य-धैर्य-वीर्य-विजय-अभय-आयुः-आरोग्य-ऐश्वर्य-अभिवृद्ध्यर्थं, धर्मार्थ-काम-मोक्ष-चतुर्विध-पुरुषार्थ-फल-सिद्ध्यर्थं, सर्वाभीष्ट-सिद्ध्यर्थं, श्रीसुब्रह्मण्य स्वामि-प्रीत्यर्थं, यावच्छक्ति ध्यान-आवाहनादि-षोडशोपचार-पूजां करिष्ये ॥
तदङ्ग कलशाराधनं करिष्ये ॥

कलशाराधनम्

कलशे गन्ध पुष्पाक्षतैरभ्यर्च्य ।
कलशे उदकं पूरयित्वा ।
कलशस्योपरि हस्तं निधाय ।
कलशस्य मुखे विष्णुः कण्ठे रुद्रः समाश्रितः ।
मूले त्वस्य स्थितो ब्रह्मा मध्ये मातृगणाः स्मृताः ॥
कुक्षौ तु सागराः सर्वे सप्तद्वीपा वसुन्धरा ।
ऋग्वेदोऽथ यजुर्वेदो सामवेदो ह्यथर्वणः ॥
अङ्गैश्च सहिताः सर्वे कलशाम्बु समाश्रिताः ॥
गङ्गे च यमुने चैव गोदावरी सरस्वती ।
नर्मदे सिन्धु कावेरी जलेऽस्मिन् सन्निधिं कुरु ॥
कावेरी तुङ्गभद्रा च कृष्णवेणी च गौतमी ।
भागीरथीति विख्याताः पञ्चगङ्गाः प्रकीर्तिताः ॥
आयान्तु देवपूजार्थं मम दुरितक्षयकारकाः ।
कलशोदकेन पूजा द्रव्याणि सम्प्रोक्ष्य, देवं सम्प्रोक्ष्य, आत्मानं च सम्प्रोक्ष्य ॥

शङ्खपूजा

शङ्खं चन्द्रार्क दैवतं मध्ये वरुण देवताम् ।
पृष्ठे प्रजापतिं विन्द्यादग्रे गङ्गा सरस्वतीम् ॥
त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि वासुदेवस्य आज्ञया ।
शङ्खे तिष्ठन्तु विप्रेन्द्राः तस्मात् शङ्खं प्रपूजयेत् ॥
ॐ शङ्खाय नमः ।
ॐ धवलाय नमः ।
ॐ पाञ्चजन्याय नमः ।
ॐ शङ्खदेवताभ्यो नमः ।
सकलपूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ॥

घण्टानादः

आगमार्थं तु देवानां गमनार्थं तु राक्षसाम् ।
घण्टारवं करोम्यादौ देवताह्वान लाञ्छनम् ॥
ॐ घण्टादेवताभ्यो नमः ।
सकलोपचार पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ॥

श्री महागणपति पूजा

ओ-ङ्गणाना-न्त्वा गणपतिग्ं हवामहे कवि-ङ्कवीनां उपमश्रवस्तवम् ।
ज्येष्ठराज-म्ब्रह्मणा-म्ब्रह्मणस्पत आ नः शृण्वन्नूतिभिस्सीद सादनम् ॥
सुमुखश्चैकदन्तश्च कपिलो गजकर्णकः ।
लम्बोदरश्च विकटो विघ्नराजो गणाधिपः ॥
धूमकेतुर्गणाध्यक्षः फालचन्द्रो गजाननः ।
वक्रतुण्डः शूर्पकर्णो हेरम्बः स्कन्दपूर्वजः ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
ध्यायामि । आवाहयामि । आसनं समर्पयामि ।
पाद्यं समर्पयामि । अर्घ्यं समर्पयामि । आचमनीयं समर्पयामि ।
स्नानं समर्पयामि । वस्त्रं समर्पयामि । यज्ञोपवीतं समर्पयामि ।
गन्धं समर्पयामि । पुष्पाणि समर्पयामि ।
धूपमाघ्रापयामि । दीपं दर्शयामि ।
नैवेद्यं समर्पयामि । ताम्बूलं समर्पयामि ।
नीराजनं समर्पयामि । मन्त्रपुष्पं समर्पयामि ।
प्रदक्षिण नमस्कारान् समर्पयामि ॥

षोडशोपचार पूजा

सुब्रह्मण्य स्वामि ध्यानम्

षड्वक्त्रं शिखिवाहनं त्रिनयनं चित्राम्बरालङ्कृतं
वज्रं शक्तिमसिं त्रिशूलमभयं खेटं धनुश्चक्रकम् ।
पाशं कुक्कुटमङ्कुशं च वरदं दोर्भिर्दधानं सदा
ध्यायामीप्सित सिद्धिदं शिवसुतं श्रीद्वादशाक्षं गुहम् ॥
षडाननं चन्दनलेपिताङ्गं महोरसं दिव्यमयूरवाहनम् ।
रुद्रस्य सूनुं सुरलोकनाथं ब्रह्मण्यदेवं शरणं प्रपद्ये ॥
ॐ तत्पुरुषाय विद्महे महासेनाय धीमहि ।
तन्नः षण्मुखः प्रचोदयात् ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
ध्यायामि । ध्यानं समर्पयामि ॥

आवाहनम्

सुब्रह्मण्य महाभाग क्रौञ्चाख्यगिरिभेदन ।
आवाहयामि देव त्वं भक्ताभीष्टप्रदो भव ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
आवाहयामि । स्थापयामि । पूजयामि ॥

आसनम्

अग्निपुत्र महाभाग कार्तिकेय सुरार्चित ।
रत्नसिंहासनं देव गृहाण वरदाव्यय ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
आसनं समर्पयामि ॥

पाद्यम्

गणेशानुज देवेश वल्लीकामद विग्रह ।
पाद्यं गृहाण गाङ्गेय भक्त्या दत्तं सुरार्चित ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
पादयोः पाद्यं समर्पयामि ॥

अर्घ्यम्

ब्रह्मादि देवबृन्दानां प्रणवार्थोपदेशक ।
अर्घ्यं गृहाण देवेश तारकान्तक षण्मुख ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
हस्तयोः अर्घ्यं समर्पयामि ॥

आचमनीयम्

एलाकुङ्कुम कस्तूरी कर्पूरादि सुवासितैः ।
तीर्थैराचम्यतां देव गङ्गाधरसुताव्यय ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
मुखे आचमनीयं समर्पयामि ॥

स्नानम्

आपो हिष्ठा मयोभुवस्ता न ऊर्जे दधातन ।
महे रणाय चक्षसे ॥
यो वः शिवतमो रसस्तस्य भाजयतेह नः ।
उशतीरिव मातरः ॥
तस्मा अर-ङ्गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्वथ ।
आपो जनयथा च नः ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ॥
स्नानानन्तरं आचमनीयं समर्पयामि ॥

वस्त्रम्

दुकूल वस्त्रयुगलं मुक्ताजाल समन्वितम् ।
प्रीत्या गृहाण गाङ्गेय भक्तापद्भञ्जनक्षम ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
वस्त्रं समर्पयामि ॥

यज्ञोपवीतम्

राजतं ब्रह्मसूत्रं च काञ्चनं चोत्तरीयकम् ।
यज्ञोपवीतं देवेश गृहाण सुरनायक ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
यज्ञोपवीतं समर्पयामि ॥

गन्धम्

कस्तूरीकुङ्कुमाद्यैश्च वासितं सहिमोदकम् ।
गन्धं विलेपनार्थाय गृहाण क्रौञ्चदारण ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
गन्धं समर्पयामि ॥

अर्चन

अक्षतान् धवलान् दिव्यान् पुष्पाणि च सुगन्धीनि ।
भक्त्या दत्तानि गृह्यन्तां सर्वदेवाः प्रसीदत ॥

अङ्ग पूजा

ॐ सुरवन्दितपादाय नमः - पादौ पूजयामि ।
ॐ मुकुराकारजानवे नमः - जानुनी पूजयामि ।
ॐ करिराजकरोरवे नमः - ऊरू पूजयामि ।
ॐ रत्नकिङ्किणिकायुक्तकटये नमः - कटिं पूजयामि ।
ॐ गुहाय नमः - गुह्यं पूजयामि ।
ॐ हेरम्बसहोदराय नमः - उदरं पूजयामि ।
ॐ सुनाभये नमः - नाभिं पूजयामि ।
ॐ सुहृदे नमः - हृदयं पूजयामि ।
ॐ विशालवक्षसे नमः - वक्षःस्थलं पूजयामि ।
ॐ शक्तिधराय नमः - बाहू पूजयामि ।
ॐ षण्मुखाय नमः - मुखं पूजयामि ।
ॐ फालनेत्रसुताय नमः - नेत्रे पूजयामि ।
ॐ शिखिवाहनाय नमः - शिरः पूजयामि ।
ॐ वल्लीदेवसेनासमेताय नमः - सर्वाण्यङ्गानि पूजयामि ॥

सुब्रह्मण्य अष्टोत्तर शत नामावली

अथवा सुब्रह्मण्य नामावली पठनम् ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
अष्टोत्तर शत नामावली पूजां समर्पयामि ।
अक्षतान् पुष्पाणि च समर्पयामि ॥

धूपम्

दशाङ्गं गुग्गुलूपेतं सुगन्धं सुमनोहरम् ।
कपिलाघृत संयुक्तं धूपं गृह्णीष्व षण्मुख ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
धूपमाघ्रापयामि ॥

दीपम्

साज्यं त्रिवर्ति संयुक्तं वह्निना योजितं प्रियम् ।
दीपं गृहाण स्कन्देश त्रैलोक्य तिमिरापहम् ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
दीपं दर्शयामि ॥

नैवेद्यम्

लेह्यं चोष्यं च भोज्यं च पानीयं षड्रसान्वितम् ।
भक्ष्यशाकादि संयुक्तं नैवेद्यं स्कन्द गृह्यताम् ॥
ओ-म्भूर्भुवस्सुवः । तत्सवितुर्वरेण्य-म्भर्गो देवस्य धीमहि ।
धियो यो नः प्रचोदयात् ॥
सत्यं त्वा ऋतेन परिषिञ्चामि ।
अमृतमस्तु । अमृतोपस्तरणमसि ।
ॐ प्राणाय स्वाहा । ॐ अपानाय स्वाहा । ॐ व्यानाय स्वाहा ।
ॐ उदानाय स्वाहा । ॐ समानाय स्वाहा ।
मध्ये मध्ये पानीयं समर्पयामि ।
अमृतापिधानमसि ।
उत्तरापोशनं समर्पयामि ।
हस्तौ प्रक्षालयामि । पादौ प्रक्षालयामि ।
शुद्धाचमनीयं समर्पयामि ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
नैवेद्यं समर्पयामि ॥

ताम्बूलम्

पूगीफलश्च कर्पूरैः नागवल्लीदलैर्युतम् ।
मुक्ताचूर्ण संयुक्तं ताम्बूलं प्रतिगृह्यताम् ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
ताम्बूलं समर्पयामि ॥

नीराजनम्

नानादीपसमायुक्तं नीराजनं मनोहरम् ।
अज्ञान तिमिर ध्वंसि गृह्यतां भक्तिपूर्वकम् ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
नीराजनं समर्पयामि ॥

मन्त्रपुष्पम्

यो-ऽपा-म्पुष्पं-वेँद । पुष्पवा-न्प्रजावा-न्पशुमा-न्भवति ।
चन्द्रमा वा अपा-म्पुष्पम् ।
पुष्पवा-न्प्रजावा-न्पशुमा-न्भवति ।
य एवं-वेँद ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
मन्त्रपुष्पं समर्पयामि ॥

प्रदक्षिणम्

यानि कानि च पापानि जन्मान्तर कृतानि च ।
तानि तानि प्रणश्यन्ति प्रदक्षिण पदे पदे ॥
पापोऽहं पापकर्माऽहं पापात्मा पापसम्भव ।
त्राहि मां कृपया देव शरणागतवत्सल ॥
अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम ।
तस्मात्कारुण्य भावेन रक्ष रक्ष सुरेश्वर ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
प्रदक्षिण नमस्कारान् समर्पयामि ॥

नमस्कारः

उरसा शिरसा दृष्ट्या मनसा वचसा तथा ।
पद्भ्यां कराभ्यां कर्णाभ्यां प्रणामोऽष्टाङ्ग उच्यते ॥
ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
नमस्कारान् समर्पयामि ॥

सर्वोपचाराः

ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
छत्रं समर्पयामि ।
चामरं समर्पयामि ।
गीतं श्रावयामि ।
नृत्यं दर्शयामि ।
समस्त राजोपचारान् देवोपचारान् समर्पयामि ॥

स्तोत्र पठनम्

श्री सुब्रह्मण्य हृदय स्तोत्रम्
सुब्रह्मण्य पञ्चरत्न स्तोत्रम्

क्षमाप्रार्थना

मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं सुब्रह्मण्य ।
यत्पूजितं मया देव परिपूर्णं तदस्तु ते ॥
कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा
बुद्ध्यात्मना वा प्रकृतेः स्वभावात् ।
करोमि यद्यत् सकलं परस्मै
नारायणायेति समर्पयामि ॥
अनया ध्यान-आवाहनादि-षोडशोपचार पूजया श्रीसुब्रह्मण्य स्वामी सुप्रीतः सुप्रसन्नः वरदो भवतु ॥

उद्वासनम्

ॐ श्रीसुब्रह्मण्याय नमः ।
यथास्थानं उद्वासयामि ।
शोभनार्थे क्षेमाय पुनरागमनाय च ॥

प्रसाद ग्रहणम्

अकालमृत्युहरणं सर्वव्याधिनिवारणम् ।
समस्तपापक्षयकरं देवता पादोदकं शुभम् ॥
श्रीसुब्रह्मण्य स्वामि प्रसादं शिरसा गृह्णामि ॥

ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥

ॐ तत्सत् ब्रह्मार्पणमस्तु ॥

OHTCC Assistant ✕
🙏 Namaste! How can I help you today?