Home › Pooja Library › Srimad Bhagawad Gita Chapter 6 — English

Srimad Bhagawad Gita Chapter 6

dhyānayogaḥ

śrībhagavānuvāca

anāśritaḥ karmaphalaṃ kāryaṃ karma karoti yaḥ ।
sa saṃnyāsī ca yogī ca na niragnirna cākriyaḥ ॥ 1 ॥

yaṃ saṃnyāsamiti prāhuryogaṃ taṃ viddhi pāṇḍava ।
na hyasaṃnyastasaṅkalpo yogī bhavati kaścana ॥ 2 ॥

ārurukṣormuneryogaṃ karma kāraṇamucyate ।
yogārūḍhasya tasyaiva śamaḥ kāraṇamucyate ॥ 3 ॥

yadā hi nendriyārtheṣu na karmasvanuṣajjate ।
sarvasaṅkalpasaṃnyāsī yogārūḍhastadocyate ॥ 4 ॥

uddharedātmanātmānaṃ nātmānamavasādayet ।
ātmaiva hyātmano bandhurātmaiva ripurātmanaḥ ॥ 5 ॥

bandhurātmātmanastasya yenātmaivātmanā jitaḥ ।
anātmanastu śatrutve vartetātmaiva śatruvat ॥ 6 ॥

jitātmanaḥ praśāntasya paramātmā samāhitaḥ ।
śītoṣṇasukhaduḥkheṣu tathā mānāpamānayoḥ ॥ 7 ॥

jñānavijñānatṛptātmā kūṭastho vijitendriyaḥ ।
yukta ityucyate yogī samaloṣṭāśmakāñcanaḥ ॥ 8 ॥

suhṛnmitrāryudāsīnamadhyasthadveṣyabandhuṣu ।
sādhuṣvapi ca pāpeṣu samabuddhirviśiṣyate ॥ 9 ॥

yogī yuñjīta satatamātmānaṃ rahasi sthitaḥ ।
ekākī yatacittātmā nirāśīraparigrahaḥ ॥ 10 ॥

śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiramāsanamātmanaḥ ।
nātyucchritaṃ nātinīcaṃ cailājinakuśottaram ॥ 11 ॥

tatraikāgraṃ manaḥ kṛtvā yatacittendriyakriyaḥ ।
upaviśyāsane yuñjyādyogamātmaviśuddhaye ॥ 12 ॥

samaṃ kāyaśirogrīvaṃ dhārayannacalaṃ sthiraḥ ।
samprekṣya nāsikāgraṃ svaṃ diśaścānavalokayan ॥ 13 ॥

praśāntātmā vigatabhīrbrahmacārivrate sthitaḥ ।
manaḥ saṃyamya maccitto yukta āsīta matparaḥ ॥ 14 ॥

yuñjannevaṃ sadātmānaṃ yogī niyatamānasaḥ ।
śāntiṃ nirvāṇaparamāṃ matsaṃsthāmadhigacchati ॥ 15 ॥

nātyaśnatastu yogo’sti na caikāntamanaśnataḥ ।
na cātisvapnaśīlasya jāgrato naiva cārjuna ॥ 16 ॥

yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu ।
yuktasvapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkhahā ॥ 17 ॥

yadā viniyataṃ cittamātmanyevāvatiṣṭhate ।
niḥspṛhaḥ sarvakāmebhyo yukta ityucyate tadā ॥ 18 ॥

yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtā ।
yogino yatacittasya yuñjato yogamātmanaḥ ॥ 19 ॥

yatroparamate cittaṃ niruddhaṃ yogasevayā ।
yatra caivātmanātmānaṃ paśyannātmani tuṣyati ॥ 20 ॥

sukhamātyantikaṃ yattadbuddhigrāhyamatīndriyam ।
vetti yatra na caivāyaṃ sthitaścalati tattvataḥ ॥ 21 ॥

yaṃ labdhvā cāparaṃ lābhaṃ manyate nādhikaṃ tataḥ ।
yasminsthito na duḥkhena guruṇāpi vicālyate ॥ 22 ॥

taṃ vidyād duḥkhasaṃyogaviyogaṃ yogasañjñitam ।
sa niścayena yoktavyo yogo’nirviṇṇacetasā ॥ 23 ॥

saṅkalpaprabhavānkāmāṃstyaktvā sarvānaśeṣataḥ ।
manasaivendriyagrāmaṃ viniyamya samantataḥ ॥ 24 ॥

śanaiḥ śanairuparamedbuddhyā dhṛtigṛhītayā ।
ātmasaṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na kiñcidapi cintayet ॥ 25 ॥

yato yato niścarati manaścañcalamasthiram ।
tatastato niyamyaitadātmanyeva vaśaṃ nayet ॥ 26 ॥

praśāntamanasaṃ hyenaṃ yoginaṃ sukhamuttamam ।
upaiti śāntarajasaṃ brahmabhūtamakalmaṣam ॥ 27 ॥

yuñjannevaṃ sadātmānaṃ yogī vigatakalmaṣaḥ ।
sukhena brahmasaṃsparśamatyantaṃ sukhamaśnute ॥ 28 ॥

sarvabhūtasthamātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani ।
īkṣate yogayuktātmā sarvatra samadarśanaḥ ॥ 29 ॥

yo māṃ paśyati sarvatra sarvaṃ ca mayi paśyati ।
tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati ॥ 30 ॥

sarvabhūtasthitaṃ yo māṃ bhajatyekatvamāsthitaḥ ।
sarvathā vartamāno’pi sa yogī mayi vartate ॥ 31 ॥

ātmaupamyena sarvatra samaṃ paśyati yo’rjuna ।
sukhaṃ vā yadi vā duḥkhaṃ sa yogī paramo mataḥ ॥ 32 ॥

arjuna uvāca

yo’yaṃ yogastvayā proktaḥ sāmyena madhusūdana ।
etasyāhaṃ na paśyāmi cañcalatvātsthitiṃ sthirām ॥ 33 ॥

cañcalaṃ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavaddṛḍham ।
tasyāhaṃ nigrahaṃ manye vāyoriva suduṣkaram ॥ 34 ॥

śrībhagavānuvāca

asaṃśayaṃ mahābāho mano durnigrahaṃ calam ।
abhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇa ca gṛhyate ॥ 35 ॥

asaṃyatātmanā yogo duṣprāpa iti me matiḥ ।
vaśyātmanā tu yatatā śakyo’vāptumupāyataḥ ॥ 36 ॥

arjuna uvāca

ayatiḥ śraddhayopeto yogāccalitamānasaḥ ।
aprāpya yogasaṃsiddhiṃ kāṃ gatiṃ kṛṣṇa gacchati ॥ 37 ॥

kaccinnobhayavibhraṣṭaśchinnābhramiva naśyati ।
apratiṣṭho mahābāho vimūḍho brahmaṇaḥ pathi ॥ 38 ॥

etanme saṃśayaṃ kṛṣṇa chettumarhasyaśeṣataḥ ।
tvadanyaḥ saṃśayasyāsya chettā na hyupapadyate ॥ 39 ॥

śrībhagavānuvāca

pārtha naiveha nāmutra vināśastasya vidyate ।
na hi kalyāṇakṛtkaściddurgatiṃ tāta gacchati ॥ 40 ॥

prāpya puṇyakṛtāṃ lokānuṣitvā śāśvatīḥ samāḥ ।
śucīnāṃ śrīmatāṃ gehe yogabhraṣṭo’bhijāyate ॥ 41 ॥

athavā yogināmeva kule bhavati dhīmatām ।
etaddhi durlabhataraṃ loke janma yadīdṛśam ॥ 42 ॥

tatra taṃ buddhisaṃyogaṃ labhate paurvadehikam ।
yatate ca tato bhūyaḥ saṃsiddhau kurunandana ॥ 43 ॥

pūrvābhyāsena tenaiva hriyate hyavaśo’pi saḥ ।
jijñāsurapi yogasya śabdabrahmātivartate ॥ 44 ॥

prayatnādyatamānastu yogī saṃśuddhakilbiṣaḥ ।
anekajanmasaṃsiddhastato yāti parāṃ gatim ॥ 45 ॥

tapasvibhyo’dhiko yogī jñānibhyo’pi mato’dhikaḥ ।
karmibhyaścādhiko yogī tasmādyogī bhavārjuna ॥ 46 ॥

yogināmapi sarveṣāṃ madgatenāntarātmanā ।
śraddhāvānbhajate yo māṃ sa me yuktatamo mataḥ ॥ 47 ॥

OHTCC Assistant ✕
🙏 Namaste! How can I help you today?