Srimad Bhagawad Gita Chapter 11
viśvarūpadarśanayogaḥ
arjuna uvāca
madanugrahāya paramaṃ guhyamadhyātmasañjñitam ।
yattvayoktaṃ vacastena moho’yaṃ vigato mama ॥ 1 ॥
bhavāpyayau hi bhūtānāṃ śrutau vistaraśo mayā ।
tvattaḥ kamalapatrākṣa māhātmyamapi cāvyayam ॥ 2 ॥
evametadyathāttha tvamātmānaṃ parameśvara ।
draṣṭumicchāmi te rūpamaiśvaraṃ puruṣottama ॥ 3 ॥
manyase yadi tacchakyaṃ mayā draṣṭumiti prabho ।
yogeśvara tato me tvaṃ darśayātmānamavyayam ॥ 4 ॥
śrībhagavānuvāca
paśya me pārtha rūpāṇi śataśo’tha sahasraśaḥ ।
nānāvidhāni divyāni nānāvarṇākṛtīni ca ॥ 5 ॥
paśyādityānvasūnrudrānaśvinau marutastathā ।
bahūnyadṛṣṭapūrvāṇi paśyāścaryāṇi bhārata ॥ 6 ॥
ihaikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ paśyādya sacarācaram ।
mama dehe guḍākeśa yaccānyad draṣṭumicchasi ॥ 7 ॥
na tu māṃ śakyase draṣṭumanenaiva svacakṣuṣā ।
divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me yogamaiśvaram ॥ 8 ॥
sañjaya uvāca
evamuktvā tato rājanmahāyogeśvaro hariḥ ।
darśayāmāsa pārthāya paramaṃ rūpamaiśvaram ॥ 9 ॥
anekavaktranayanamanekādbhutadarśanam ।
anekadivyābharaṇaṃ divyānekodyatāyudham ॥ 10 ॥
divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam ।
sarvāścaryamayaṃ devamanantaṃ viśvatomukham ॥ 11 ॥
divi sūryasahasrasya bhavedyugapadutthitā ।
yadi bhāḥ sadṛśī sā syādbhāsastasya mahātmanaḥ ॥ 12 ॥
tatraikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ pravibhaktamanekadhā ।
apaśyaddevadevasya śarīre pāṇḍavastadā ॥ 13 ॥
tataḥ sa vismayāviṣṭo hṛṣṭaromā dhanañjayaḥ ।
praṇamya śirasā devaṃ kṛtāñjalirabhāṣata ॥ 14 ॥
arjuna uvāca
paśyāmi devāṃstava deva dehe sarvāṃstathā bhūtaviśeṣasaṅghān ।
brahmāṇamīśaṃ kamalāsanastha mṛṣīṃśca sarvānuragāṃśca divyān ॥ 15 ॥
anekabāhūdaravaktranetraṃ paśyāmi tvāṃ sarvato’nantarūpam ।
nāntaṃ na madhyaṃ na punastavādiṃ paśyāmi viśveśvara viśvarūpa ॥ 16 ॥
kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca tejorāśiṃ sarvato dīptimantam ।
paśyāmi tvāṃ durnirīkṣyaṃ samantād dīptānalārkadyutimaprameyam ॥ 17 ॥
tvamakṣaraṃ paramaṃ veditavyaṃ tvamasya viśvasya paraṃ nidhānam ।
tvamavyayaḥ śāśvatadharmagoptā sanātanastvaṃ puruṣo mato me ॥ 18 ॥
anādimadhyāntamanantavīrya manantabāhuṃ śaśisūryanetram ।
paśyāmi tvāṃ dīptahutāśavaktraṃ svatejasā viśvamidaṃ tapantam ॥ 19 ॥
dyāvāpṛthivyoridamantaraṃ hi vyāptaṃ tvayaikena diśaśca sarvāḥ ।
dṛṣṭvādbhutaṃ rūpamugraṃ tavedaṃ lokatrayaṃ pravyathitaṃ mahātman ॥ 20 ॥
amī hi tvāṃ surasaṅghā viśanti kecidbhītāḥ prāñjalayo gṛṇanti ।
svastītyuktvā maharṣisiddhasaṅghāḥ stuvanti tvāṃ stutibhiḥ puṣkalābhiḥ ॥ 21 ॥
rudrādityā vasavo ye ca sādhyā viśve’śvinau marutaścoṣmapāśca ।
gandharvayakṣāsurasiddhasaṅghā vīkṣante tvāṃ vismitāścaiva sarve ॥ 22 ॥
rūpaṃ mahatte bahuvaktranetraṃ mahābāho bahubāhūrupādam ।
bahūdaraṃ bahudaṃṣṭrākarālaṃ dṛṣṭvā lokāḥ pravyathitāstathāham ॥ 23 ॥
nabhaḥspṛśaṃ dīptamanekavarṇaṃ vyāttānanaṃ dīptaviśālanetram ।
dṛṣṭvā hi tvāṃ pravyathitāntarātmā dhṛtiṃ na vindāmi śamaṃ ca viṣṇo ॥ 24 ॥
daṃṣṭrākarālāni ca te mukhāni dṛṣṭvaiva kālānalasannibhāni ।
diśo na jāne na labhe ca śarma prasīda deveśa jagannivāsa ॥ 25 ॥
amī ca tvāṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ sarve sahaivāvanipālasaṅghaiḥ ।
bhīṣmo droṇaḥ sūtaputrastathāsau sahāsmadīyairapi yodhamukhyaiḥ ॥ 26 ॥
vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti daṃṣṭrākarālāni bhayānakāni ।
kecidvilagnā daśanāntareṣu sandṛśyante cūrṇitairuttamāṅgaiḥ ॥ 27 ॥
yathā nadīnāṃ bahavo’mbuvegāḥ samudramevābhimukhā dravanti ।
tathā tavāmī naralokavīrā viśanti vaktrāṇyabhivijvalanti ॥ 28 ॥
yathā pradīptaṃ jvalanaṃ pataṅgā viśanti nāśāya samṛddhavegāḥ ।
tathaiva nāśāya viśanti lokā stavāpi vaktrāṇi samṛddhavegāḥ ॥ 29 ॥
lelihyase grasamānaḥ samantā llokānsamagrānvadanairjvaladbhiḥ ।
tejobhirāpūrya jagatsamagraṃ bhāsastavogrāḥ pratapanti viṣṇo ॥ 30 ॥
ākhyāhi me ko bhavānugrarūpo namo’stu te devavara prasīda ।
vijñātumicchāmi bhavantamādyaṃ na hi prajānāmi tava pravṛttim ॥ 31 ॥
śrībhagavānuvāca
kālo’smi lokakṣayakṛtpravṛddho lokānsamāhartumiha pravṛttaḥ ।
ṛte’pi tvāṃ na bhaviṣyanti sarve ye’vasthitāḥ pratyanīkeṣu yodhāḥ ॥ 32 ॥
tasmāttvamuttiṣṭha yaśo labhasva jitvā śatrūn bhuṅkṣva rājyaṃ samṛddham ।
mayaivaite nihatāḥ pūrvameva nimittamātraṃ bhava savyasācin ॥ 33 ॥
droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca jayadrathaṃ ca karṇaṃ tathānyānapi yodhavīrān ।
mayā hatāṃstvaṃ jahi mā vyathiṣṭhā yudhyasva jetāsi raṇe sapatnān ॥ 34 ॥
sañjaya uvāca
etacchrutvā vacanaṃ keśavasya kṛtāñjalirvepamānaḥ kirīṭī ।
namaskṛtvā bhūya evāha kṛṣṇaṃ sagadgadaṃ bhītabhītaḥ praṇamya ॥ 35 ॥
arjuna uvāca
sthāne hṛṣīkeśa tava prakīrtyā jagatprahṛṣyatyanurajyate ca ।
rakṣāṃsi bhītāni diśo dravanti sarve namasyanti ca siddhasaṅghāḥ ॥ 36 ॥
kasmācca te na nameranmahātman garīyase brahmaṇo’pyādikartre ।
ananta deveśa jagannivāsa tvamakṣaraṃ sadasattatparaṃ yat ॥ 37 ॥
tvamādidevaḥ puruṣaḥ purāṇas tvamasya viśvasya paraṃ nidhānam ।
vettāsi vedyaṃ ca paraṃ ca dhāma tvayā tataṃ viśvamanantarūpa ॥ 38 ॥
vāyuryamo’gnirvaruṇaḥ śaśāṅkaḥ prajāpatistvaṃ prapitāmahaśca ।
namo namaste’stu sahasrakṛtvaḥ punaśca bhūyo’pi namo namaste ॥ 39 ॥
namaḥ purastādatha pṛṣṭhataste namo’stu te sarvata eva sarva ।
anantavīryāmitavikramastvaṃ sarvaṃ samāpnoṣi tato’si sarvaḥ ॥ 40 ॥
sakheti matvā prasabhaṃ yaduktaṃ he kṛṣṇa he yādava he sakheti ।
ajānatā mahimānaṃ tavedaṃ mayā pramādātpraṇayena vāpi ॥ 41 ॥
yaccāvahāsārthamasatkṛto’si vihāraśayyāsanabhojaneṣu ।
eko’thavāpyacyuta tatsamakṣaṃ tatkṣāmaye tvāmahamaprameyam ॥ 42 ॥
pitāsi lokasya carācarasya tvamasya pūjyaśca gururgarīyān ।
na tvatsamo’styabhyadhikaḥ kuto’nyo lokatraye’pyapratimaprabhāva ॥ 43 ॥
tasmātpraṇamya praṇidhāya kāyaṃ prasādaye tvāmahamīśamīḍyam ।
piteva putrasya sakheva sakhyuḥ priyaḥ priyāyārhasi deva soḍhum ॥ 44 ॥
adṛṣṭapūrvaṃ hṛṣito’smi dṛṣṭvā bhayena ca pravyathitaṃ mano me ।
tadeva me darśaya deva rūpaṃ prasīda deveśa jagannivāsa ॥ 45 ॥
kirīṭinaṃ gadinaṃ cakrahasta micchāmi tvāṃ draṣṭumahaṃ tathaiva ।
tenaiva rūpeṇa caturbhujena sahasrabāho bhava viśvamūrte ॥ 46 ॥
śrībhagavānuvāca
mayā prasannena tavārjunedaṃ rūpaṃ paraṃ darśitamātmayogāt ।
tejomayaṃ viśvamanantamādyaṃ yanme tvadanyena na dṛṣṭapūrvam ॥ 47 ॥
na vedayajñādhyayanairna dānai rna ca kriyābhirna tapobhirugraiḥ ।
evaṃrūpaḥ śakya ahaṃ nṛloke draṣṭuṃ tvadanyena kurupravīra ॥ 48 ॥
mā te vyathā mā ca vimūḍhabhāvo dṛṣṭvā rūpaṃ ghoramīdṛṅmamedam ।
vyapetabhīḥ prītamanāḥ punastvaṃ tadeva me rūpamidaṃ prapaśya ॥ 49 ॥
sañjaya uvāca
ityarjunaṃ vāsudevastathoktvā svakaṃ rūpaṃ darśayāmāsa bhūyaḥ ।
āśvāsayāmāsa ca bhītamenaṃ bhūtvā punaḥ saumyavapurmahātmā ॥ 50 ॥
arjuna uvāca
dṛṣṭvedaṃ mānuṣaṃ rūpaṃ tava saumyaṃ janārdana ।
idānīmasmi saṃvṛttaḥ sacetāḥ prakṛtiṃ gataḥ ॥ 51 ॥
śrībhagavānuvāca
sudurdarśamidaṃ rūpaṃ dṛṣṭavānasi yanmama ।
devā apyasya rūpasya nityaṃ darśanakāṅkṣiṇaḥ ॥ 52 ॥
nāhaṃ vedairna tapasā na dānena na cejyayā ।
śakya evaṃvidho draṣṭuṃ dṛṣṭavānasi māṃ yathā ॥ 53 ॥
bhaktyā tvananyayā śakya ahamevaṃvidho’rjuna ।
jñātuṃ draṣṭuṃ ca tattvena praveṣṭuṃ ca parantapa ॥ 54 ॥
matkarmakṛnmatparamo madbhaktaḥ saṅgavarjitaḥ ।
nirvairaḥ sarvabhūteṣu yaḥ sa māmeti pāṇḍava ॥ 55 ॥